شماره سیویکم | حضور زنان تهران در تظاهرات عید فطر ۱۳۵۷
در سیویکمین شماره، یکی از عکسهای موجود در آرشیو ملی ایران مورد بررسی قرار گرفته است؛ تصویری از حضور گسترده زنان تهران در تظاهرات علیه رژیم پهلوی در ۱۳ شهریور ۱۳۵۷، مصادف با روز عید فطر، که یکی از جلوههای برجسته حضور مردمی، بهویژه زنان، در روند شکلگیری و گسترش انقلاب اسلامی را ثبت کرده است.
به گزارش روابطعمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مجموعه «در قاب یک سند» با هدف معرفی و بازشناسی اسناد مهم و گاه مغفولمانده موجود در گنجینه آرشیوی این سازمان طراحی شده است و در هر شماره، یکی از اسناد تاریخی، فرهنگی، اجتماعی یا سیاسی موجود در آرشیو ملی ایران را معرفی و بررسی میکند.
سیویکمین شماره این مجموعه به معرفی عکسی با عنوان «حضور گسترده زنان تهران در تظاهرات علیه رژیم پهلوی در تاریخ ۱۳ شهریور سال ۱۳۵۷، مصادف با روز عید فطر» اختصاص دارد؛ تصویری که یکی از جلوههای برجسته و تأثیرگذار حضور مردمی، بهویژه زنان، در روند شکلگیری و گسترش انقلاب اسلامی را به ثبت رسانده و از قابهای ماندگار در تاریخ مبارزات ملت ایران به شمار میآید.
رمضان سال ۱۳۵۷ با حضور گسترده مردم در مساجد و طرح علنی انتقاد از رژیم، به دورهای متفاوت در روند مبارزات انقلابی تبدیل شد. در چنین فضایی، عید فطر آن سال نیز جلوهای ویژه یافت و به ابتکار دکتر محمد مفتح و دیگر مبارزان، مراسم عید فطر در تپههای قیطریه برگزار شد؛ مراسمی که بهعنوان نقطه عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی شناخته میشود.
انتخاب روز عید فطر برای برگزاری نماز و سپس شکلگیری تظاهرات، بیانگر پیوند عمیق میان باورهای دینی، مناسبتهای مذهبی و مبارزه سیاسی مردم علیه نظام شاهنشاهی بود. یکی از ویژگیهای برجسته این راهپیمایی، حضور فعال و گسترده زنان، همراه و همگام با مردان، در این حرکت مردمی بود.
زنان چادری نهتنها در شمار قابل توجهی در راهپیمایی شرکت داشتند، بلکه با حضور منظم و آگاهانه خود، بُعد مردمی و دینی حرکت انقلاب را تقویت کردند و نقشی مهم در مشروعیتبخشی و گسترش دامنه اجتماعی نهضت ایفا کردند.
این عکس، تصویری روشن از نارضایتی عمیق اقشار مختلف جامعه از سیاستهای فرهنگی، سیاسی و اقتصادی رژیم پهلوی را نشان میدهد. حضور پرشمار زنان در این راهپیمایی بیانگر آن است که انقلاب اسلامی صرفاً حرکتی مردانه یا محدود به گروههای خاص سیاسی نبود، بلکه حرکتی فراگیر و اجتماعی بود که زنان در آن نقشی فعال و تعیینکننده ایفا کردند.
تظاهرات روز عید فطر ۱۳۵۷، نقطه آغاز مرحلهای تازه از راهپیماییهای گسترده مردمی به شمار میآید. مشارکت فعال زنان و مردان از اقشار مختلف جامعه، نشاندهنده ارتقای سطح آگاهی سیاسی و انسجام اجتماعی مبارزان بود و زمینه را برای تداوم و گسترش تظاهرات سراسری بعدی فراهم ساخت و تأثیری بسزا در تسریع روند پیروزی انقلاب اسلامی بر جای گذاشت.
این سند با شماره رکورد ۴۹۲۴۲۳۱ در آرشیو ملی ایران نگهداری میشود.
